Mijn ‘soul search’, waarbij ik me aanvankelijk nog wel afvroeg of de chemie iets voor mij was, kreeg binnen deze setting zijn vorm.

Proefballonnetje groeide uit tot succesvolle pilot

Een pilot is een probeersel, een proef of onderzoek dat bedoeld is om iets uit te proberen. Een veelbelovend idee op kleine schaal uitwerken om het later idealiter op grote schaal uit te voeren. Soms blijft het bij die ene keer en krijgt het geen vervolg. En heel soms denkt men aan die opgelaten proefballon terug met weemoed, een goed gevoel en het idee dat het beproefde navolging verdient. Dat laatste gevoel overheerst bij twee mensen, die afzonderlijk van elkaar en in verschillende functies terugkijken op een pilot in 2015/2016 bij Applied Sciences van Zuyd Hogeschool op de Brightlands Chemelot Campus. Die pilot bracht verdieping en zelfs levensinzicht. Dat blijkt uit een gesprek met oud-directeur Bert Schroën van faculteit Bèta van Zuyd Hogeschool en afstuderend student Auke Hoekstra bij wie de pilot zorgde voor een inzicht waar hij nog steeds de vruchten van plukt. “Die pilot inspireerde me om nu bij CHILL mijn passie te volgen. Het gaf me inzicht en verbreedde mijn kennis. Ik deel graag mijn opgedane kennis met studenten. Dat heb ik toen geleerd, de pilot haalde de kracht uit de student, heel fascinerend.”

De besproken pilot voltrok zich in het studiejaar 2015/2016. Vanwege plaatsgebrek bij Zuyd Hogeschool in Heerlen werden de instromers vanuit VWO en MBO op de Brightlands Chemelot Campus in Geleen geplaatst. Dat leek op het eerste oog een experiment. Want de studenten werden in een voor hen wezensvreemde omgeving geplaatst. Maar ook vanuit het perspectief van de campus was dit een gok omdat men niet als een leeromgeving voor mensen op dit specifieke niveau was ingesteld en men met strenge eisen op het gebied van veiligheid rekening moest houden. Volgens Bert Schroën kan zoiets alleen maar slagen als er bestuurders zijn die openstaan voor een dergelijk experiment.

Bert schroen 800x800 q85

Veiligheidseisen

“Bert Kip en Karel van Rosmalen waren de bestuurders die het aandurfden. Je hebt binnen deze campus-omgeving te maken met veiligheidseisen die allemaal gewaarborgd moesten worden. Het vergt visie en lef om dan niet te kijken naar wat belemmerende factoren zijn, maar om te kijken naar wat wel mogelijk is, wat kán. En zo geschiedde. Het pakte goed uit. Het samenbrengen van die groepen binnen deze campus-omgeving leidde tot een inhoudelijke kruisbestuiving en op een wezenlijke sociale interactie. Dit experiment resulteerde heel concreet en dus meetbaar in minder uitval. In mijn optiek was deze pilot een fraai staaltje sociaal constructivisme”, aldus Bert Schroën.

Twee mensen die vanuit twee verschillende rollen terugkijken op een experiment dat voor hen beiden van belang is geweest. Verwacht in een gesprek met Bert Schroën en Auke Hoekstra geen kleine woorden als het over die pilot-ervaring van 2015/16 gaat. Bert Schroën is op basis van zijn eigen carrière (opgeleid als econometrist, oud-directeur Zuyd Hogeschool en tegenwoordig ZZP-er die ingehuurd wordt voor tal van interim management vraagstukken en consulting) het meest uitgesproken als het gaat om zijn beoordeling van de pilot in het bijzonder en zijn visie op het sociale systeem in zijn algemeenheid.

Bildung

“Geluk, daar draait het om”, zegt hij gedecideerd. “Ertoe doen is wezenlijk voor een mens. In het Engels noemt men dat ‘belonging’. Dat geeft intrinsieke en extrinsieke betekenis. Geluk is wederkerig. Voor het onderwijs is dat niet anders. Neem het vak van een docent. Men verwacht van een leraar dat hij zowel een pedagoog is als een vakexpert. Het stimuleren van kwaliteiten – de pedagogische rol – is de belangrijkste. Je wilt als het ware dat een docent bij een student iets open weet te pellen waardoor er iets gaat groeien. Je kunt dat inspiratie noemen. Mensen die je ook iets uit de praktijk leren, die je meenemen in een onbekende maar o zo spannende wereld. Maar ook mensen die succesvolle verbindingen weten te leggen tussen onderwijs en bedrijfsleven. We verliezen dat wederkerige, pedagogische aspect in het onderwijs steeds meer uit het oog. Het onderwijs is een productiefabriek geworden. En dat is vreselijk jammer. Het zou moeten gaan om wat de Duitsers zo treffend aanduiden met het woord ‘Bildung’. Mens, omgeving en kennis zijn allemaal even belangrijk. Die pilot – die uit nood was geboren – liet daar iets van zien. Maar het was tijdelijk, helaas.”

Auke Hoekstra kan zich vinden in de woorden van zijn oude directeur. Ook hij is niet bang om zijn ervaring tijdens deze pilot te voorzien van een stevige woordenkrans. Zeker omdat zijn academische weg niet was gevrijwaard van de nodige problemen. Auke studeert dit schooljaar af. “Na mijn mbo-opleiding als fysisch chemisch analist ben ik doorgestroomd naar het HBO. Dankzij een inspirerende leraar – meneer Spoelstra – raakte ik gefascineerd door de chemie. Uiteindelijk kwam ik op Applied Science terecht. Door tal van tegenslagen, waaronder ook op gezondheidsgebied, ben ik nu al zeven jaar met de studie bezig. Ik was vaker uit de running. Toch beschouw ik het niet als verloren tijd. Want ik heb in die periode echt kunnen uitzoeken wat ik echt wilde. Veel klasgenoten zijn afgevallen. Ik ben in ieder geval gebleven en weet nu wat ik wil.”

Community

Auke vervolgt: “Die pilot gaf voor mij de doorslag. Ik kwam hierdoor met deze omgeving in aanraking. De lessen vonden op de campus plaats. Vanaf het begin voelde dat anders. We waren hier met zestig leerlingen in twee klassen. Er ontstond een community. Ook het contact met de leraren – Evert van Echt, Jim Odekerken en de laborant, Jacques Seezink – was heel anders dan in een traditionele schoolsetting. Er gebeurde iets, er ontstond een onderling vertrouwen. Je houdt elkaar beter in de gaten en trekt ook samen op. Die sfeer was ontzettend aangenaam en stimulerend. Je leert van elkaar. En als je niet aanwezig was werd je gemist, dan kreeg je ineens van tien klasgenoten een appje met de vraag: waar was je? Zo werkte dat. Tijdens die periode is mijn passie voor de chemie pas echt gaan branden. Mijn ‘soul search’, waarbij ik me aanvankelijk nog wel afvroeg of de chemie iets voor mij was, kreeg binnen die setting zijn vorm. Ik ben dankbaar voor die ervaring.”


Chill portret 18989

“We hebben aangetoond dat het werkt, dat je vanuit de praktijk een goede verbinding met het onderwijs kunt bewerkstelligen", vertelt Bert. "Hierdoor kun je een verdiepingsslag in het onderwijs aanbrengen die essentieel is. Mensen gaan zelf onderzoeksvragen formuleren en op zoek naar antwoorden. Dat is precies wat je wilt, dat mensen gedreven door hun eigen motivatie het avontuur van de wetenschap ontdekken. Intrinsieke motivatie weegt zwaarder dan studiepunten. Het leren opvatten als iets wat je gelukkig maakt, dat je die ‘sense of belonging’ geeft waardoor je er als mens écht bij hoort, daar gaat het om. Wat ik hoop is dat mensen als Auke hun kennis gaan delen. Hij is mede dankzij deze bijzondere ervaring, iemand die als een ambassadeur kan dienen voor een systeem waarin vanuit de praktijk verbindingen tot stand komen met het onderwijs.”

Auke luistert en knikt een paar keer. Ook hij blikt tevreden terug op de succesvolle pilot waarbij studenten een jaar op de campus hebben doorgebracht. Die pilot duurde in zijn beleving eigenlijk langer dan een jaar en leverde hem een ervaring voor het leven op. Enthousiast eindigt hij met de woorden: “Precies dat wil ik gaan doen. Mijn kennis delen en mensen iets leren. Die passie voor de chemie gaat niet meer weg. Dat is pure winst.”

En er is nog een andere, minstens zo indrukwekkende winst. Want wat begon als een proefballonnetje is uitgegroeid tot een business case waarin de academie Applied Science vanaf 2019 vrijwel in z'n geheel op de Brightlands Chemelot Campus is gevestigd. Nu, anno 2022, lijkt dat compleet logisch en vanzelfsprekend. In 2015 werd daar nog anders naar gekeken. Het is onmiskenbaar dat een 'kleine', vrijwel onzichtbare gebeurtenis nodig kan zijn om een grote, betekenisvolle beweging in gang te zetten.